Αμυγδαλίτιδα
Ο έντονος πόνος στην κατάποση, ο πυρετός και η εξάντληση μπορούν να διαλύσουν την καθημερινότητα. Ειδικά όταν τα επεισόδια επαναλαμβάνονται, η άμεση λήψη αντιβίωσης μοιάζει με τη λύση. Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν είναι. Η διάκριση δεν είναι θέμα εμπειρίας ούτε εντύπωσης. Γίνεται σε δέκα λεπτά, στο ιατρείο.
Τι είναι η αμυγδαλίτιδα;
Η αμυγδαλίτιδα είναι η φλεγμονή των αμυγδαλών, δύο οργάνων λεμφικού ιστού που βρίσκονται πίσω από τη γλώσσα, μία σε κάθε πλευρά του φάρυγγα. Οι αμυγδαλές παγιδεύουν ιούς και βακτήρια και συμμετέχουν στην άμυνα του οργανισμού ως μέρος του ανοσοποιητικού συστήματος.
Η φλεγμονή εμφανίζεται όταν μολυνθούν οι ίδιες οι αμυγδαλές, προκαλώντας οίδημα και ερεθισμό. Είναι συχνότερη σε παιδιά και εφήβους, εμφανίζεται όμως συχνά και σε ενήλικες.
Διακρίνεται σε οξεία, ένα μεμονωμένο επεισόδιο, σε υποτροπιάζουσα, με επαναλαμβανόμενα επεισόδια και πλήρη ύφεση ανάμεσά τους, και σε χρόνια, με συμπτώματα που επιμένουν. Μόνο η υποτροπιάζουσα και η χρόνια μορφή οδηγούν σε συζήτηση για χειρουργείο.
Από τι προκαλείται η αμυγδαλίτιδα;
Περίπου 7 στις 10 αμυγδαλίτιδες έχουν ιογενή αιτιολογία. Οι συχνότεροι ιοί είναι οι ρινοϊοί, οι αδενοϊοί, οι κορωνοϊοί, ο ιός της γρίπης και ο Epstein-Barr.
Το συχνότερο βακτήριο είναι ο β-αιμολυτικός στρεπτόκοκκος ομάδας Α. Σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες οδηγίες της Αμερικανικής Εταιρείας Λοιμώξεων (Infectious Diseases Society of America, IDSA) που αναθεωρήθηκαν το 2025, η στρεπτοκοκκική αμυγδαλίτιδα ευθύνεται για περίπου το 15% των περιστατικών στους ενήλικες.
Η μετάδοση γίνεται με σταγονίδια, μέσω του βήχα, του φταρνίσματος ή της ομιλίας. Ευνοείται από τον συγχρωτισμό σε κλειστούς χώρους και τον κακό αερισμό, γι' αυτό η νόσος παρουσιάζει έξαρση τους ψυχρούς μήνες.
Ποια είναι τα συμπτώματα της αμυγδαλίτιδας;
Τα συμπτώματα της αμυγδαλίτιδας εμφανίζονται συνήθως αιφνίδια και περιλαμβάνουν:
- Έντονο πόνο στον λαιμό και δυσκολία στην κατάποση
- Πυρετό, συνήθως άνω των 38°C
- Ερυθρές και διογκωμένες αμυγδαλές
- Λευκωπό ή κιτρινωπό επίχρισμα («εξίδρωμα») στις αμυγδαλές
- Διογκωμένους και επώδυνους τραχηλικούς λεμφαδένες
- Δυσοσμία στόματος, πονοκέφαλο και κακουχία
Στις ιογενείς λοιμώξεις συνυπάρχουν συχνά ρινική συμφόρηση, βήχας και μυαλγίες ενώ αρκετές φορές μπορεί ο ασθενής να είναι απύρετος. Στις βακτηριακές προεξάρχουν ο πονόλαιμος και ο πυρετός, συχνά χωρίς άλλα συμπτώματα. Ο βήχας είναι το πιο χρήσιμο μεμονωμένο στοιχείο. Η παρουσία του κατευθύνει έντονα προς ιογενή αιτία, γιατί ο στρεπτόκοκκος σπάνια προκαλεί βήχα. Δεν αρκεί όμως από μόνος του για να αποκλείσει τη βακτηριακή λοίμωξη.
Χρειάζεται αντιβίωση όταν υπάρχει «πύον» στις αμυγδαλές;
Το επίχρισμα στις αμυγδαλές δεν αποτελεί από μόνο του ένδειξη για αντιβίωση καθώς δεν είναι απόδειξη βακτηριακής λοίμωξης.
Πρόκειται για υγρό που περιέχει κύτταρα, πρωτεΐνες και λευκά αιμοσφαίρια και παράγεται ως απάντηση στη φλεγμονή. Πολλοί ιοί — μεταξύ τους οι αδενοϊοί και ο Epstein-Barr — προκαλούν ακριβώς την ίδια εικόνα.
Επειδή περίπου 7 στις 10 αμυγδαλίτιδες είναι ιογενείς, η χορήγηση αντιβίωσης με μόνο κριτήριο το επίχρισμα σημαίνει ότι στις περισσότερες περιπτώσεις το φάρμακο δεν έχει καμία ευεργετική επίδραση. Δεν συντομεύει τη νόσο, δεν αποτρέπει τα επόμενα επεισόδια και επιβαρύνει τη φυσιολογική χλωρίδα του οργανισμού.
Υπάρχει και το αντίστροφο, εξίσου σημαντικό. Όταν η λοίμωξη είναι πράγματι στρεπτοκοκκική, η αντιβίωση δεν δίνεται για να περάσει γρηγορότερα ο πονόλαιμος. Δίνεται για να προληφθούν επιπλοκές που, αν και σπάνιες σήμερα, παραμένουν σοβαρές. Το ζητούμενο δεν είναι λιγότερα αντιβιοτικά. Είναι τα σωστά αντιβιοτικά στους σωστούς ασθενείς.
Τέλος, αυτό που μοιάζει με πύον δεν είναι πάντα πύον. Υπολείμματα τροφών ή αμυγδαλόλιθοι μπορούν να παραπλανήσουν και φυσικά δε χρειάζονται αντιβιοτική αγωγή.
Η διάκριση δεν γίνεται εμπειρικά. Γίνεται με σωστή εξέταση και διαγνωστικό έλεγχο.
Πότε πρέπει να απευθυνθείτε άμεσα σε ιατρό;
Ορισμένα ευρήματα δεν αφορούν απλή αμυγδαλίτιδα και απαιτούν άμεση εκτίμηση:
- Αδυναμία κατάποσης του ίδιου σας του σάλιου ή σιελόρροια
- Δυσκολία στην αναπνοή ή αίσθημα πνιγμού
- Αδυναμία πλήρους ανοίγματος του στόματος (τρισμός)
- Έντονος μονόπλευρος πόνος με αλλαγή στη χροιά της φωνής
- Έντονο οίδημα στον τράχηλο
- Πυρετός που επιμένει παρά τη λήψη αντιπυρετικών
Πώς γίνεται η διάγνωση της αμυγδαλίτιδας;
Η διάγνωση της αμυγδαλίτιδας κατευθύνεται από το ιστορικό και επιβεβαιώνεται με την κλινική εξέταση και επιπλέον εξετάσεις όπου απαιτείται. Η αιφνίδια έναρξη και η παρουσία ή απουσία συνοδών συμπτωμάτων είναι σημαντικές πληροφορίες.
Η διάκριση ιογενούς από βακτηριακή αμυγδαλίτιδα δεν γίνεται με βάση την κλινική εικόνα, επειδή τα συμπτώματα συχνά ταυτίζονται. Η αμυγδαλίτιδα χωρίς πυρετό δίνει σημαντική πληροφορία αλλά όχι από μόνη της διαγνωστική. Ένας αντιγονικός έλεγχος (Strep-test) πραγματοποιείται στο Ιατρείο και δίνει αποτέλεσμα σε περίπου 10 λεπτά. Η καλλιέργεια φαρυγγικού επιχρίσματος έχει τη μεγαλύτερη ακρίβεια, αλλά το αποτέλεσμα χρειάζεται 48 ώρες και δεν βοηθά στη λήψη άμεσων αποφάσεων.
Το αρνητικό Strep-test δεν έχει την ίδια βαρύτητα με το θετικό. Όταν η κλινική εικόνα παραμένει ύποπτη, λαμβάνεται καλλιέργεια. Όταν δεν είναι, δεν χορηγείται αντιβίωση και η πορεία παρακολουθείται.
Πώς αντιμετωπίζεται η αμυγδαλίτιδα;
Η αντιμετώπιση της αμυγδαλίτιδας καθορίζεται από το αίτιο:
- Ιογενής: συμπτωματική και υποστηρικτική αγωγή — αναλγητικά, αντιπυρετικά, ενυδάτωση, ανάπαυση
- Στρεπτοκοκκική: αντιβιοτική αγωγή για 10 ημέρες, συνήθως με πενικιλίνη εκτός αν υπάρχει αλλεργία. Η στρεπτοκοκκική αμυγδαλίτιδα είναι αυτοϊώμενη, όμως η αγωγή αποσκοπεί στην πρόληψη επιπλοκών και στην ταχύτερη ίαση
- Άλλα βακτήρια: σπάνια, με αγωγή βάσει του υποπτευόμενου παθογόνου ή του αντιβιογράμματος
Τα κορτικοστεροειδή δεν χορηγούνται ως ρουτίνα, και τα αντιβιοτικά ευρέος φάσματος δεν υπερτερούν της πενικιλίνης, στην οποία ο στρεπτόκοκκος παραμένει σταθερά ευαίσθητος. Από τα υποστηρικτικά μέτρα, τα αναλγητικά έχουν τη μεγαλύτερη πρακτική αξία.
Πότε χρειάζεται αμυγδαλεκτομή;
Η αφαίρεση των αμυγδαλών δεν είναι επέμβαση ρουτίνας ούτε προληπτικό μέτρο για τη γενικότερη ευπάθεια στις λοιμώξεις. Η αμυγδαλεκτομή είναι στοχευμένη λύση για ασθενείς με τεκμηριωμένα επαναλαμβανόμενα επεισόδια.
Τα κριτήρια είναι συγκεκριμένα, μετρήσιμα και εφαρμόζονται εδώ και δεκαετίες. Απαιτούνται:
- 7 επεισόδια σε ένα έτος, ή
- τουλάχιστον 5 επεισόδια ανά έτος τα τελευταία 2 έτη, ή
- τουλάχιστον 3 επεισόδια ανά έτος τα τελευταία 3 έτη
Ο απλός πονόλαιμος δεν μετράει ως επεισόδιο. Κάθε επεισόδιο πρέπει να συνοδεύεται από τουλάχιστον ένα αντικειμενικό εύρημα: πυρετό άνω των 38°C, επίχρισμα στις αμυγδαλές, διογκωμένους επώδυνους τραχηλικούς λεμφαδένες ή θετικό Strep-test.
Η τεκμηρίωση μετράει όσο και ο αριθμός. Επεισόδια που δεν καταγράφηκαν από ιατρό δεν προσμετρώνται με την ίδια βεβαιότητα, γι' αυτό αξίζει να κρατάτε τις γνωματεύσεις και τα αποτελέσματα των εξετάσεων. Στην απόφαση συνυπολογίζονται επίσης η βαρύτητα των επεισοδίων, οι ημέρες απουσίας από την εργασία ή το σχολείο, και η ανταπόκριση στις προηγούμενες αγωγές.
Μετά την αφαίρεση, τα βακτηριακά επεισόδια μειώνονται σημαντικά. Οι ασθενείς εξακολουθούν να εμφανίζουν ιογενείς φαρυγγίτιδες και κοινά κρυολογήματα.
Συχνές ερωτήσεις
Γράφτηκε από τον Γεώργιο Χρυσοβιτσιώτη, Ωτορινολαρυγγολόγο - Χειρουργό Κεφαλής και Τραχήλου.
Τελευταία ιατρική αναθεώρηση: 22 Σεπτεμβρίου 2026
Κλείστε το ραντεβού σας
Συμπληρώστε την φόρμα ή καλέστε μας για να προγραμματίσουμε την επίσκεψη σας
Ιατρείο
Περικλέους 7, Μαρούσι, 15122
info@orl-chrysovitsiotis.grΤηλεφωνική εξυπηρέτηση
Δευτέρα - Παρασκευή
9:00 - 21:00