FESS
Η FESS ανοίγει τους παραρρίνιους κόλπους με ενδοσκόπιο, μέσα από τη μύτη και χωρίς εξωτερική τομή. Προτείνεται όταν η φλεγμονή των κόλπων επιμένει παρά τη θεραπεία και επηρεάζει την ποιότητα ζωής. Η έκταση της επέμβασης σχεδιάζεται χωριστά για κάθε ασθενή.
Γενικά Στοιχεία Επέμβασης
- Διάρκεια:
- 1,5–3 ώρες
- Αναισθησία:
- Γενική
- Νοσηλεία:
- Όχι ή 1 ημέρα
- Ανάρρωση:
- 7–10 ημέρες
Τι είναι η FESS;
Η FESS, δηλαδή η λειτουργική ενδοσκοπική χειρουργική των παραρρινίων κόλπων, αποτελεί την επέμβαση για τη χειρουργική διάνοιξη των παραρρινίων κόλπων με ενδοσκόπιο, μέσα από τα ρουθούνια. Σε αυτήν αναφέρονται οι ασθενείς όταν μιλούν για εγχείρηση ιγμορίτιδας.
Οι παραρρίνιοι κόλποι είναι κοιλότητες με αέρα στα οστά του προσώπου, όπως τα ιγμόρεια άντρα, οι ηθμοειδείς κυψέλες, ο σφηνοειδής και οι μετωπιαίοι κόλποι. Ο καθένας παροχετεύεται στη μύτη από ένα μικρό στόμιο.
Λειτουργική χειρουργική σημαίνει ότι η επέμβαση διευρύνει τις φυσικές οδούς παροχέτευσης και αφαιρεί τον παθολογικό ιστό, διατηρώντας τον υγιή βλεννογόνο των κόλπων. Το ποιοι κόλποι χρειάζεται να διανοιχθούν καθορίζεται από τη νόσο κάθε ασθενούς.
Πότε ενδείκνυται η FESS;
Η FESS προτείνεται όταν το αναμενόμενο όφελος ξεπερνά εκείνο της φαρμακευτικής αγωγής χωρίς επέμβαση. Οι κύριες ενδείξεις είναι:
- Χρόνια ιγμορίτιδα που επηρεάζει την ποιότητα ζωής παρά τη θεραπεία
- Ρινικοί πολύποδες που φράζουν τη μύτη ή μειώνουν την όσφρηση
- Μυκητιασικές καταλήψεις (μυκητιασική «μπάλα») μέσα σε έναν κόλπο
- Επιπλοκές ιγμορίτιδας, όπως η επέκταση της φλεγμονής στον κόγχο του οφθαλμού
Πριν από την απόφαση η διάγνωση επιβεβαιώνεται με ενδοσκόπηση ρινός. Μια πάχυνση του βλεννογόνου στην αξονική, χωρίς αντίστοιχα συμπτώματα, δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη για χειρουργείο.
Σε μετα-ανάλυση 40 μελετών, τα συμπτώματα βελτιώθηκαν μετά την επέμβαση σε όλες, κατά μέσο όρο 24 μονάδες στο ερωτηματολόγιο SNOT-22, όταν η μικρότερη διαφορά που γίνεται αισθητή είναι περίπου 9.
Η ενδοσκοπική χειρουργική ρινός χρησιμοποιείται και σε όγκους, ρινορραγίες και παθήσεις της βάσης του κρανίου. Η FESS αφορά τη φλεγμονώδη νόσο των κόλπων.
Αρκεί η διάταση του στομίου των κόλπων αντί για τη FESS;
Η διάταση του στομίου των κόλπων με μπαλόνι («μπαλονοπλαστική») δεν αντικαθιστά τη FESS όταν μέσα στους κόλπους υπάρχουν πολύποδες, μυκητιασική νόσος ή προσβολή του οστού.
Η μπαλονοπλαστική διευρύνει το φυσικό στόμιο ενός κόλπου με ένα μικρό μπαλόνι, χωρίς να αφαιρεί ιστό, προκειμένου να αυξήσει τον αερισμό του κόλπου. Οι πολύποδες, το μυκητιασικό υλικό και ο παθολογικός βλεννογόνος παραμένουν στη θέση τους μετά τη διάνοιξη και η φλεγμονή συνεχίζεται.
Γι' αυτό οι οδηγίες του 2025 συνιστούν σε αυτές τις περιπτώσεις πλήρη διάνοιξη της κοιλότητας του κόλπου και αφαίρεση του νοσούντος ιστού και όχι απλή διάταση του στομίου. Αυτό αφορά επίσης την περιορισμένη επέμβαση που διευρύνει με εργαλεία το στόμιο, χωρίς να ανοίγει την κοιλότητα και χωρίς να αφαιρεί τον ιστό που νοσεί. Η ίδια σύσταση ισχύει όταν το οστό των κόλπων έχει προσβληθεί από τη χρόνια φλεγμονή.
Η επιλογή κρίνεται από το τι υπάρχει μέσα στον κόλπο και όχι από το πόσο μικρή ακούγεται η επέμβαση.
Πώς γίνεται η FESS;
Η προετοιμασία πριν από την εγχείρηση ιγμορίτιδας περιλαμβάνει:
- Αιματολογικές εξετάσεις με έλεγχο πηκτικότητας
- Αναισθησιολογική και καρδιολογική εκτίμηση
- Διακοπή αντιπηκτικών, ασπιρίνης, αντιφλεγμονωδών και ορισμένων συμπληρωμάτων, με σχέδιο που συμφωνείται με τον ιατρό που τα χορηγεί
- Διακοπή του καπνίσματος ιδανικά 4 εβδομάδες πριν
- Νηστεία 8 ωρών
Σε εκτεταμένους πολύποδες μπορεί να προηγηθεί σύντομο σχήμα κορτιζόνης από το στόμα, που μειώνει τη φλεγμονή και την αιμορραγία κατά την επέμβαση.
Η FESS γίνεται με γενική αναισθησία και διαρκεί από 1,5 έως περίπου 3 ώρες, ανάλογα με την έκταση της νόσου. Με ενδοσκόπια διαφορετικών γωνιών διανοίγονται οι οδοί παροχέτευσης των κόλπων που πάσχουν και αφαιρούνται οι πολύποδες και ο παθολογικός ιστός. Σε επανεπεμβάσεις, σε εκτεταμένη νόσο ή σε δύσκολη ανατομία χρησιμοποιείται επικουρικά σύστημα πλοήγησης, που δείχνει τη θέση των εργαλείων πάνω στην αξονική σε πραγματικό χρόνο. Απορροφήσιμα υλικά τοποθετούνται στο τέλος σε λίγες επιλεγμένες περιπτώσεις.
Το εξιτήριο δίνεται συνήθως την ίδια ημέρα. Διανυκτέρευση χρειάζεται συνήθως μετά από εκτεταμένη επέμβαση ή σε σημαντικά συνοδά νοσήματα.
Ποιοι είναι οι κίνδυνοι της FESS;
Οι σοβαρές επιπλοκές της FESS είναι σπάνιες, αλλά υπαρκτές, γιατί οι κόλποι γειτνιάζουν με πολύ σημαντικές δομές όπως ο κόγχος του οφθαλμού και η βάση του κρανίου κάτω από τον εγκέφαλο. Οι κίνδυνοι της ενδοσκοπικής χειρουργικής ρινός και παραρρινίων είναι:
- Αιμορραγία, συνήθως ήπια, το πρώτο 24ωρο ή όταν αποκολλώνται οι κρούστες, 5 έως 10 ημέρες μετά.
- Συμφύσεις μέσα στη μύτη, που διατέμνονται στο ιατρείο.
- Μείωση της όσφρησης, συνήθως παροδική.
- Επιπλοκές στον κόγχο του οφθαλμού, όπως αιμάτωμα, διπλωπία ή, σπανιότερα, βλάβη του οπτικού νεύρου. Στις μεγάλες βάσεις δεδομένων εμφανίστηκαν σε λιγότερες από 3 στις 1.000 επεμβάσεις.
- Διαρροή εγκεφαλονωτιαίου υγρού από τη βάση του κρανίου, δυνητικά σοβαρή αλλά σπάνια. Μπορεί να αποκατασταθεί στην ίδια επέμβαση.
- Δακρύρροια από τραυματισμό του ρινοδακρυϊκού πόρου, σπάνια.
- Επίμονα συμπτώματα ή επανεμφάνιση της νόσου, ιδίως όταν υπάρχουν πολύποδες ή άσθμα.
Πώς είναι η ανάρρωση μετά τη FESS;
Η ανάρρωση μετά τη FESS εξαρτάται από τις ρινικές πλύσεις και από τους μετεγχειρητικούς καθαρισμούς. Τα μετεγχειρητικά ενοχλήματα και οι οδηγίες είναι:
- Ημέρες 1 έως 3: απόφραξη, πίεση στο πρόσωπο και αιματηρό έκκριμα που σταδιακά γίνεται διαυγές.
- Ρινικές πλύσεις μεγάλου όγκου από την επόμενη ημέρα, 4 έως 6 φορές την ημέρα τις πρώτες δύο εβδομάδες.
- Ενδοσκοπικός καθαρισμός στο ιατρείο την 5η έως 8η ημέρα και ξανά στις 2 και 3 εβδομάδες, για την αφαίρεση των κρουστών και την πρόληψη των συμφύσεων. Όπου χρειάζεται και συχνότερα.
- Ασπιρίνη και αντιφλεγμονώδη αποφεύγονται για δύο εβδομάδες.
- Επανεκτίμηση με ενδοσκόπηση στις 6 έως 8 εβδομάδες και ξανά μέσα στον πρώτο χρόνο.
Η επούλωση του βλεννογόνου ολοκληρώνεται σε 3 έως 6 μήνες. Η φαρμακευτική αγωγή για τη φλεγμονή συνεχίζεται και μετά την επέμβαση.
Πότε πρέπει να επικοινωνήσετε άμεσα;
Επικοινωνήστε αμέσως με τον ιατρό σας ή πηγαίνετε στο εφημερεύον νοσοκομείο αν, μετά τη FESS, εμφανίσετε:
- Αιμορραγία από τη μύτη που δεν σταματά μετά από 20 λεπτά πίεσης
- Διαταραχή της όρασης, διπλωπία ή περιορισμό στην κίνηση του ματιού
- Πρήξιμο ή προβολή του ματιού που αυξάνεται γρήγορα
- Διαυγές υγρό που στάζει συνεχώς από το ένα ρουθούνι
- Έντονο πονοκέφαλο με δυσκαμψία του αυχένα
- Πυρετό πάνω από 38,5 °C ή δύσοσμη έκκριση
Συχνές ερωτήσεις
Γράφτηκε από τον Γεώργιο Χρυσοβιτσιώτη, Ωτορινολαρυγγολόγο - Χειρουργό Κεφαλής και Τραχήλου.
Τελευταία ιατρική αναθεώρηση: 2 Οκτωβρίου 2026
Κλείστε το ραντεβού σας
Συμπληρώστε την φόρμα ή καλέστε μας για να προγραμματίσουμε την επίσκεψη σας
Ιατρείο
Περικλέους 7, Μαρούσι, 15122
info@orl-chrysovitsiotis.grΤηλεφωνική εξυπηρέτηση
Δευτέρα - Παρασκευή
9:00 - 21:00