Γλωσσεκτομή

Η γλωσσεκτομή αποτελεί τη χειρουργική αφαίρεση τμήματος ή ολόκληρης της γλώσσας κυρίως για τη θεραπεία του καρκίνου. Στην καθημερινή γλώσσα αναφέρεται ως εγχείρηση καρκίνου γλώσσας.

Ο στόχος είναι διπλός. Ο όγκος αφαιρείται με ελεύθερα όρια, δηλαδή με ένα στρώμα υγιούς ιστού γύρω του. Ταυτόχρονα διατηρείται όσο το δυνατόν περισσότερη λειτουργική γλώσσα. Η γλωσσεκτομή συνδυάζεται συχνά με λεμφαδενικό καθαρισμό και αποκατάσταση στον ίδιο χρόνο.

Η έκταση της επέμβασης καθορίζεται από το μέγεθος και κυρίως από το βάθος του όγκου, που συχνά είναι μεγαλύτερο από ό,τι φαίνεται στην επιφάνεια.

Η γλώσσα αποτελείται από μυς που αλλάζουν το σχήμα της και μυς που τη μετακινούν, χωρισμένους σε δύο συμμετρικά μισά. Το μπροστινό τμήμα ανήκει στο στόμα, ενώ η βάση της ανήκει στον φάρυγγα και οι όγκοι της περιλαμβάνονται στον καρκίνο φάρυγγα. Στην περιοχή υπάρχουν δομές που καθορίζουν τον σχεδιασμό:

• Το υπογλώσσιο νεύρο, που κινεί τη γλώσσα
• Το γλωσσικό νεύρο, που δίνει αίσθηση στο μπροστινό τμήμα της
• Η γλωσσική αρτηρία, που αιματώνει κάθε μισό της γλώσσας
• Οι λεμφαδένες κάτω από το πηγούνι και κάτω από τη γνάθο, όπου αποχετεύεται πρώτα η λέμφος της γλώσσας

Η διατήρηση των νεύρων και του υγιούς μυϊκού ιστού καθορίζει πόσο καλά θα κινείται η γλώσσα μετά την επέμβαση.

Η γλωσσεκτομή γίνεται κυρίως για τον καρκίνο στόματος που αφορά τη γλώσσα. Οι κύριες ενδείξεις είναι:

• Καρκίνος της γλώσσας, επιβεβαιωμένος με βιοψία
• Προκαρκινικές βλάβες με σοβαρή δυσπλασία που δεν μπορούν να παρακολουθούνται με ασφάλεια
• Καλοήθεις όγκοι της γλώσσας που μεγαλώνουν ή ενοχλούν

Πριν από την επέμβαση γίνεται αξονική ή μαγνητική τομογραφία, που δείχνει το βάθος του όγκου, την ακεραιότητα της κάτω γνάθου και την κατάσταση των λεμφαδένων. Οι γλωσσεκτομές μπορούν να ταξινομηθούν σε πέντε τύπους, από την αφαίρεση μιας επιφανειακής βλάβης έως την ολική γλωσσεκτομή, ανάλογα με το βάθος και τους μυς που αφαιρούνται.

Όταν το βάθος του όγκου το επιβάλλει, γίνεται στον ίδιο χρόνο λεμφαδενικός καθαρισμός. Το σχέδιο θεραπείας αποφασίζεται στη διεπιστημονική ογκολογική ομάδα.

Η προετοιμασία πριν από την εγχείρηση καρκίνου γλώσσας περιλαμβάνει:

• Αιματολογικές εξετάσεις με έλεγχο πηκτικότητας
• Αναισθησιολογική και καρδιολογική εκτίμηση
• Οδοντιατρικό έλεγχο πριν από κάθε θεραπεία
• Εκτίμηση της διατροφής
• Διακοπή του καπνίσματος και του αλκοόλ
• Νηστεία 8 ωρών

Η γλωσσεκτομή γίνεται με γενική αναισθησία. Οι μικροί όγκοι στο μπροστινό τμήμα αφαιρούνται από το στόμα σε περίπου μία ώρα. Οι μεγαλύτεροι ή πιο οπίσθιοι όγκοι μπορεί να χρειαστούν πρόσβαση από τον λαιμό και σπανιότερα διάνοιξη της κάτω γνάθου σε συνεργασία με γναθοχειρουργό, με επέμβαση πολλών ωρών. Η πρόσβαση από τον λαιμό γίνεται συνήθως από την ίδια τομή με τον λεμφαδενικό καθαρισμό.

Στην αρχή της επέμβασης ο όγκος ψηλαφείται ξανά υπό αναισθησία, γιατί μπορεί να είναι βαθύτερος από ό,τι φαινόταν στο ιατρείο. Ο όγκος αφαιρείται με όριο υγιούς ιστού ενός έως δύο εκατοστών και τα όρια ελέγχονται συχνά κατά τη διάρκεια της επέμβασης με ταχείες βιοψίες. Όταν γίνεται αποκατάσταση με κρημνό, μπορεί να χρειαστεί προσωρινή τραχειοστομία για την ασφάλεια της αναπνοής.

Η αποκατάσταση σχεδιάζεται μαζί με την αφαίρεση και γίνεται στον ίδιο χειρουργικό χρόνο. Ανάλογα με την έκταση περιλαμβάνει:

• Απευθείας συρραφή ή επούλωση χωρίς ράμματα σε μικρά ελλείμματα
• Ελεύθερο κρημνό από το αντιβράχιο ή τον μηρό, με μικροχειρουργική σύνδεση των αγγείων του στον λαιμό
• Λογοθεραπεία για την ομιλία και την κατάποση
• Διατροφική υποστήριξη τις πρώτες εβδομάδες

Ο κρημνός δεν κινείται μόνος του, γι' αυτό η λειτουργία εξαρτάται κυρίως από το τμήμα της γλώσσας που διατηρήθηκε. Ο κρημνός δίνει όγκο και επιτρέπει στην υπόλοιπη γλώσσα να κινείται ελεύθερα.

Η αποκατάσταση με ελεύθερο κρημνό γίνεται από ομάδα χειρουργών με πλαστικό χειρουργό ή και γναθοχειρουργό, σε κέντρο με μεγάλη εμπειρία και στον ίδιο χειρουργικό χρόνο.

Η ανάρρωση μετά τη γλωσσεκτομή εξαρτάται από την έκταση της επέμβασης και από το αν έγινε αποκατάσταση με κρημνό. Οι οδηγίες για τις επόμενες ημέρες είναι:

• Υγρή και έπειτα μαλακή τροφή, σταδιακά, όπως θα σας οριστεί.
• Στοματικές πλύσεις μετά από κάθε γεύμα.
• Ασκήσεις λογοθεραπείας από τις πρώτες ημέρες.
• Αποφυγή καπνίσματος και αλκοόλ, που καθυστερούν την επούλωση.
• Παρακολούθηση του βάρους, όταν η σίτιση είναι δύσκολη.
• Φροντίδα της τραχειοστομίας, όταν υπάρχει, μέχρι να αφαιρεθεί.

Το αποτέλεσμα της ιστολογικής εξέτασης συζητείται στη διεπιστημονική ογκολογική ομάδα. Ο χειρουργός, ο ακτινοθεραπευτής και ο παθολόγος ογκολόγος αποφασίζουν μαζί αν χρειάζεται συμπληρωματική θεραπεία. Η τακτική παρακολούθηση μετά τη θεραπεία διαρκεί χρόνια.