Καρκίνος Στόματος
Οι περισσότεροι καρκίνοι της στοματικής κοιλότητας ξεκινούν ως μια μικρή αλλοίωση που ο ασθενής βλέπει κάθε μέρα στον καθρέφτη. Το κρίσιμο δεν είναι η εμφάνισή της την πρώτη ημέρα. Είναι το τι έχει γίνει δύο εβδομάδες αργότερα και ποιος έχει αναλάβει να το ελέγξει.
Τι είναι ο καρκίνος του στόματος;
Καρκίνος του στόματος ονομάζεται η κακοήθεια που αναπτύσσεται στη στοματική κοιλότητα: στα χείλη, στα πρόσθια δύο τρίτα της γλώσσας, στο έδαφος του στόματος, στις παρειές, στα ούλα, στη σκληρή υπερώα (ουρανίσκο) και στον οπισθογόμφιο χώρο. Στη συντριπτική πλειονότητα πρόκειται για ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα, δηλαδή ξεκινά από το επιθήλιο που καλύπτει τον βλεννογόνο. Η συχνότερη εντόπιση είναι η οπισθοπλάγια επιφάνεια της γλώσσας.
Η βάση της γλώσσας, οι αμυγδαλές και η μαλθακή υπερώα με τη σταφυλή δεν ανήκουν εδώ. Ανατομικά ανήκουν στον στοματοφάρυγγα, με διαφορετικά αίτια και διαφορετική θεραπευτική λογική.
Από τι προκαλείται ο καρκίνος του στόματος;
Στους καρκίνους κεφαλής και τραχήλου, το κάπνισμα και η κατανάλωση αλκοόλ ευθύνονται για το 75% έως 85% των περιπτώσεων. Ο μηχανισμός με τον οποίο δρουν αυτοί οι παράγοντες, μαζί με τον μηχανικό ερεθισμό και τη στοματική υγιεινή, αναπτύσσεται στη λευκοπλακία.
Ένα μεγάλο μέρος των όγκων του στόματος δεν εμφανίζεται σε βλεννογόνο που ήταν προηγουμένως φυσιολογικός. Προηγείται συχνά αλλοίωση ορατή για μήνες ή και χρόνια. Αυτό διαφοροποιεί τη στοματική κοιλότητα από τα περισσότερα άλλα όργανα: το στάδιο που προηγείται του καρκίνου είναι εδώ ορατό με γυμνό μάτι και συχνά ψηλαφητό με τη γλώσσα.
Ο ιός των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) έχει τεκμηριωμένο ρόλο στον καρκίνο του φάρυγγα. Μέσα στη στοματική κοιλότητα τα θετικά για τον ιό καρκινώματα παραμένουν σπάνια.
Ποια είναι τα συμπτώματα του καρκίνου του στόματος;
Στην αρχή ο καρκίνος του στόματος δίνει ελάχιστα συμπτώματα, γιατί περιορίζεται στο επιθήλιο. Τα ενοχλήματα εμφανίζονται με τη σειρά με την οποία ο όγκος διηθεί σε βάθος πρώτα την επιφάνεια, έπειτα τους μυς και τέλος τα νεύρα και το οστό.
- Εξέλκωση (πληγή) ή σκληρία που δεν μεταβάλλεται με τον χρόνο
- Δυσκολία ή δυσφορία στη μάσηση
- Αίσθηση ξένου σώματος στη γλώσσα ή στην παρειά
- Αλλαγή στην άρθρωση των λέξεων ή στην κινητικότητα της γλώσσας
Ο πόνος και η αιμωδία (μούδιασμα) εμφανίζονται όταν ο όγκος έχει φτάσει σε νευρικά στελέχη, δηλαδή αφού έχει ήδη προχωρήσει σε βάθος. Είναι όψιμα ευρήματα, όχι ο τρόπος με τον οποίο ξεκινά η νόσος.
Το έδειξα και μου είπαν να το παρακολουθήσω. Πόσο μπορώ να περιμένω;
Η παρακολούθηση μίας αλλοίωσης στο στόμα είναι αποδεκτή επιλογή, αλλά μόνο όταν συνοδεύεται από ημερομηνία επανεξέτασης και από συμφωνημένο επόμενο βήμα.
Ο βλεννογόνος του στόματος ανανεώνεται πλήρως σε δεκατέσσερις έως είκοσι μία ημέρες και γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο η βιοψία θεωρείται εύλογη για κάθε βλάβη που παραμένει περισσότερο από δύο εβδομάδες. Ό,τι είναι αυτοπεριοριζόμενο έχει προλάβει να υποχωρήσει μέσα σε αυτό το διάστημα. Το όριο δεν είναι συμβατικό. Είναι ο χρόνος που χρειάζεται το ίδιο το επιθήλιο για να αντικατασταθεί.
Η αναμονή πέρα από τις δύο εβδομάδες δεν απαγορεύεται. Θεωρείται όμως ορθή μόνο εφόσον έχει συζητηθεί με τον ασθενή και έχει τεθεί σε ισχύ συγκεκριμένο σχέδιο επανελέγχου. Χωρίς ημερομηνία και χωρίς καταγραφή, δεν πρόκειται για παρακολούθηση.
Πριν φύγετε από το ιατρείο, ρωτήστε δύο πράγματα: πότε ακριβώς επανεξετάζεται η βλάβη και τι γίνεται αν εκείνη την ημέρα βρίσκεται ακόμη εκεί.
Πότε πρέπει να απευθυνθείτε άμεσα σε ιατρό;
- Έλκος στο στόμα που δεν έχει κλείσει μετά από δύο εβδομάδες
- Βλάβη που αιμορραγεί με ελάχιστη επαφή ή κατά το βούρτσισμα
- Δόντια που κινούνται χωρίς οδοντιατρικό αίτιο
- Μούδιασμα στη γλώσσα, στο χείλος ή στο πηγούνι
- Περιορισμός στο άνοιγμα του στόματος
- Πόνος στο ένα αυτί, με φυσιολογικό αυτί στην εξέταση
- Επίμονη δυσκολία στην κατάποση
- Σκληρή, ανώδυνη διόγκωση στον λαιμό πάνω από δύο εβδομάδες
Πώς γίνεται η διάγνωση του καρκίνου του στόματος;
Η διάγνωση τίθεται μόνο ιστολογικά. Όταν υπάρχει υποψία κακοήθειας της στοματικής κοιλότητας, η λήψη γίνεται τμηματικά και όχι με πλήρη αφαίρεση της βλάβης: αν αφαιρεθεί ολόκληρη, χάνεται η ακριβής θέση και η έκτασή της, δηλαδή τα δεδομένα πάνω στα οποία σχεδιάζονται αργότερα τα όρια της εκτομής.
Ακολουθεί η σταδιοποίηση με αξονική ή μαγνητική τομογραφία με σκιαγραφικό.
Ο υπόλοιπος βλεννογόνος της ανώτερης αεροπεπτικής οδού ελέγχεται ενδοσκοπικά (ενδοσκόπηση φάρυγγα, ενδοσκόπηση λάρυγγα), γιατί οι βλάβες μπορεί να είναι περισσότερες από μία. Λήψη δείγματος από τη βάση της γλώσσας ή τον υποφάρυγγα δεν γίνεται στο ιατρείο. Γίνεται υπό γενική αναισθησία (πανενδοσκόπηση).
Πώς αντιμετωπίζεται ο καρκίνος του στόματος;
Η θεραπεία καθορίζεται από τη θέση του καρκίνου, την υποπεριοχή της στοματικής κοιλότητας, το στάδιο και την κατάσταση του ασθενούς, και συμφωνείται σε διεπιστημονικό ογκολογικό συμβούλιο πριν ξεκινήσει οτιδήποτε.
- Εκτομή του πρωτοπαθούς όγκου με ελεύθερα όρια (π.χ. γλωσσεκτομή)
- Αντιμετώπιση του τραχήλου, ακόμη και χωρίς ψηλαφητούς λεμφαδένες, όταν το βάθος διήθησης το επιβάλλει (λεμφαδενικός καθαρισμός)
- Αποκατάσταση του ελλείμματος, κατά κανόνα στον ίδιο χειρουργικό χρόνο
- Μετεγχειρητική ακτινοθεραπεία ή χημειοακτινοθεραπεία, όταν η ιστολογική εξέταση αναδείξει επιβαρυντικά ευρήματα, όπως διήθηση των ορίων ή εξωκαψική επέκταση στους λεμφαδένες.
Χρειάζεται οπωσδήποτε χειρουργείο; Δεν γίνεται με ακτινοθεραπεία;
Στη στοματική κοιλότητα η χειρουργική εξαίρεση είναι η βασική θεραπεία και η ακτινοθεραπεία τη συμπληρώνει αντί να την υποκαθιστά.
Σε πρώιμη νόσο οι δύο μέθοδοι δίνουν συγκρίσιμο τοπικό έλεγχο, με τη χειρουργική θεραπεία να έχει μικρότερη νοσηρότητα από άλλες περιοχές. Η επιλογή κρίνεται από το αναμενόμενο λειτουργικό αποτέλεσμα. Σε προχωρημένη νόσο η εικόνα δεν είναι ισότιμη: η χειρουργική αντιμετώπιση παραμένει η πρώτη επιλογή για τον καρκίνο της στοματικής κοιλότητας, με ακτινοθεραπεία ή χημειοακτινοθεραπεία μετά την επέμβαση όπου την υπαγορεύει η ιστολογική εικόνα.
Ο λόγος είναι ανατομικός. Το οστό και τα δόντια βρίσκονται σε άμεση γειτνίαση με τη βλάβη και η ακτινοβολία στην περιοχή αυτή αφήνει μόνιμο αποτύπωμα: ξηροστομία, τερηδόνα και κίνδυνο οστεοακτινονέκρωσης της γνάθου. Η ακτινοθεραπεία εδώ δεν είναι η ηπιότερη επιλογή. Είναι διαφορετική επιλογή, με δικό της φορτίο.
Η επιλογή δεν γίνεται ανάμεσα σε βαρύτερη και ηπιότερη θεραπεία. Γίνεται ανάμεσα σε δύο διαφορετικά φορτία και κρίνεται από τη θέση και το στάδιο του όγκου.
Συχνές ερωτήσεις
Γράφτηκε από τον Γεώργιο Χρυσοβιτσιώτη, Ωτορινολαρυγγολόγο - Χειρουργό Κεφαλής και Τραχήλου.
Τελευταία ιατρική αναθεώρηση: 25 Σεπτεμβρίου 2026
Κλείστε το ραντεβού σας
Συμπληρώστε την φόρμα ή καλέστε μας για να προγραμματίσουμε την επίσκεψη σας
Ιατρείο
Περικλέους 7, Μαρούσι, 15122
info@orl-chrysovitsiotis.grΤηλεφωνική εξυπηρέτηση
Δευτέρα - Παρασκευή
9:00 - 21:00