Τονοδότες

Οι δοκιμασίες με τονοδότες, γνωστές και ως δοκιμασίες Weber και Rinne, είναι δύο κλινικοί χειρισμοί που εκτελούνται με ένα μεταλλικό διαπασών, συνήθως των 256Hz ή των 512 Hz.

Το διαπασών παράγει έναν καθαρό τόνο σταθερής συχνότητας. Ο ήχος αυτός μπορεί να φτάσει στο έσω ους είτε μέσα από τον αέρα, είτε μέσα από τα οστά του κρανίου.

Η σύγκριση των δύο μονοπατιών είναι όλη η εξέταση. Οι τονοδότες δεν μετρούν πόσο ακούει κάποιος. Απαντούν σε ένα ποιοτικό ερώτημα, με ναι ή όχι, σε δευτερόλεπτα, δίπλα στον ασθενή.

Οι τονοδότες δεν έχουν δικές τους ενδείξεις με τη στενή έννοια. Εκτελούνται σε κάθε εξέταση όπου τίθεται ερώτημα ακοής, ως μέρος του κλινικού ελέγχου. Έχουν όμως καθοριστική θέση σε συγκεκριμένες συνθήκες:

• Πριν από το ακοόγραμμα, ως ανεξάρτητος έλεγχος: αν τα δύο ευρήματα διαφωνούν, ίσως κάτι πρέπει να επανεξεταστεί
• Όταν δεν υπάρχει πρόσβαση σε ακοομετρία: σε εφημερία, σε επίσκεψη κατ' οίκον, σε νοσηλευόμενο ασθενή
• Σε αιφνίδια βαρηκοΐα, όπου το ερώτημα «μηχανικό ή νευρικό» κατευθύνει τη διαγνωστική σκέψη και αλλάζει το επείγον της διαχείρισης
• Σε ασθενή που δυσκολεύεται να συνεργαστεί σε παρατεταμένη ακοομετρία
• Όταν η ακοή μεταβλήθηκε μετά από επέμβαση ή τραυματισμό, ως πρώτος έλεγχος στο κρεβάτι

Δεν χρησιμοποιούνται ποτέ ως μοναδική εξέταση για τη διάγνωση βαρηκοΐας.

Ο ασθενής κάθεται στην εξεταστική καρέκλα. Ο ιατρός θέτει το διαπασών σε δόνηση χτυπώντας το στον αγκώνα ή στον αντίχειρα, ποτέ σε σκληρή επιφάνεια.

Δοκιμασία Weber. Το διαπασών ακουμπά στη μέση της κεφαλής, στο μέτωπο, στα ρινικά οστά ή στα πρόσθια δόντια. Ερωτάστε πού ακούτε τον ήχο: στη μέση, στο δεξί ή στο αριστερό αυτί. Ελέγχεται η συμμετρία.

Δοκιμασία Rinne. Εκτελείται σε κάθε αυτί χωριστά. Το διαπασών τοποθετείται πρώτα στο οστό πίσω από το αυτί, μέχρι να πάψει να ακούγεται, και αμέσως μετά δίπλα στο πτερύγιο. Ερωτάστε αν ακούτε ξανά τον ήχο.

Οι δύο δοκιμασίες ερμηνεύονται μαζί. Καμία από τις δύο δεν έχει νόημα μόνη της.

Δεν υπάρχει τίποτα να αισθανθείτε πέρα από τον ήχο και μια ελαφριά δόνηση εκεί που ακουμπά ο τονοδότης.

Το μόνο που ζητείται από εσάς είναι να απαντήσετε αυθόρμητα. Δεν υπάρχει σωστή απάντηση, και η προσπάθεια να μαντέψετε τι «πρέπει» να ακούτε είναι αχρείαστη.

Αν δεν είστε βέβαιοι, η δοκιμασία επαναλαμβάνεται. Η επανάληψη είναι μέρος της μεθόδου, όχι ένδειξη ότι κάτι πήγε στραβά.

Το αποτέλεσμα είναι άμεσο και δίνεται στο ίδιο ραντεβού. Απαντά σε δύο ερωτήματα:

• Ακούγεται ο ήχος συμμετρικά ή μετατοπίζεται προς το ένα αυτί;
• Σε κάθε αυτί χωριστά, υπερτερεί η ακοή μέσω του αέρα ή μέσω του οστού;

Ο συνδυασμός των δύο απαντήσεων κατευθύνει τη διερεύνηση προς το μέσο ους, οπότε ακολουθεί ενδοωτοσκόπηση και τυμπανομετρία, ή προς το έσω ους και το ακουστικό νεύρο, οπότε προτεραιότητα έχει το τονικό ακοόγραμμα και, όπου χρειάζεται, ο απεικονιστικός έλεγχος.

Όταν το ακοόγραμμα δείχνει κάτι διαφορετικό από τους τονοδότες, επαναλαμβάνονται και τα δύο. Η διαφωνία είναι η ίδια εύρημα.