Αξιολόγηση Όσφρησης

Ο έλεγχος όσφρησης με Sniffin' Sticks είναι μια τυποποιημένη μέθοδος μέτρησης της οσφρητικής λειτουργίας με στυλεούς οσμών: πένες που αντί για μελάνι περιέχουν ουσία που μυρίζει σε σταθερή συγκέντρωση.

Δεν πρόκειται για μία δοκιμασία αλλά για τρεις, που μετρούν διαφορετικά πράγματα: πόσο αραιή οσμή αντιλαμβάνεστε, αν ξεχωρίζετε δύο οσμές μεταξύ τους, και αν αναγνωρίζετε ποια είναι η καθεμία.

Το άθροισμά τους δίνει έναν ενιαίο βαθμό, ο οποίος συγκρίνεται με τιμές αναφοράς για την ηλικία και το φύλο σας. Χωρίς αυτή τη σύγκριση ο αριθμός δεν σημαίνει τίποτα.

Η εξέταση ενδείκνυται όταν χρειάζεται μέτρηση και όχι περιγραφή:

• Απώλεια όσφρησης μετά από ίωση, όπου το ερώτημα είναι πόση λειτουργία απομένει
• Διαταραχές όσφρησης μετά από κρανιοεγκεφαλική κάκωση
• Χρόνια ιγμορίτιδα ή ρινικοί πολύποδες, πριν και μετά την αγωγή ή την επέμβαση
• Προεγχειρητική τεκμηρίωση πριν από κάθε επέμβαση στη μύτη, ώστε να υπάρχει σημείο σύγκρισης αν προκύψει παράπονο μετά
• Παροσμία, όπου η αντίληψη είναι παραμορφωμένη και όχι απούσα
• Παρακολούθηση της πορείας, με επαναλαμβανόμενες μετρήσεις
• Ασυμφωνία ανάμεσα σε αυτό που περιγράφει ο ασθενής και σε αυτό που δείχνει η ενδοσκόπηση

Ο οσφρητικός έλεγχος δεν αντικαθιστά τη διερεύνηση της αιτίας. Δεν λέει γιατί χάθηκε η όσφρηση. Λέει πόση όσφρηση υπάρχει.

Η εξέταση γίνεται σε ήσυχο και καλά αεριζόμενο χώρο, χωρίς οσμές. Κάθε στυλεός παρουσιάζεται μία φορά, για τρία με τέσσερα δευτερόλεπτα, σε απόσταση περίπου δύο εκατοστών από τα ρουθούνια.

• Κατώφλι. Παρουσιάζονται τριάδες στυλεών, όπου μόνο ένας περιέχει οσμή σε φθίνουσα αραίωση. Γίνεται με κλειστά μάτια και ζητείται να δείξετε ποιος μυρίζει, ακόμη κι αν δεν είστε βέβαιοι
• Διάκριση. Τριάδες όπου δύο στυλεοί έχουν την ίδια οσμή και ένας διαφορετική. Ζητείται να βρείτε τον διαφορετικό, χωρίς να τον ονομάσετε
• Αναγνώριση. Δεκαέξι γνωστές οσμές, με επιλογή από τέσσερις προτεινόμενες ονομασίες για την καθεμία

Ανάμεσα στις δοκιμασίες μεσολαβούν λίγα λεπτά ανάπαυλας, ώστε να μην κουραστεί ο οσφρητικός υποδοχέας.

Δεν υπάρχει καμία ενόχληση κατά τον έλεγχο όσφρησης. Οι οσμές είναι καθημερινές και σε ασφαλείς συγκεντρώσεις.

Το δύσκολο δεν είναι η σωματική συνιστώσα της εξέτασης. Είναι η αίσθηση ότι απαντάτε στην τύχη, ιδίως στο πρώτο μέρος, όπου οι συγκεντρώσεις είναι πολύ χαμηλές. Αυτό είναι αναμενόμενο και δεν σημαίνει ότι κάτι πάει στραβά.

Η εξέταση κουράζει τη συγκέντρωση περισσότερο από τη μύτη. Γι' αυτό δεν συμπιέζεται χρονικά και γι' αυτό τηρούνται τα διαλείμματα ανάμεσα στα τρία μέρη.

Το αποτέλεσμα του οσφρητικού ελέγχου δίνεται στο ίδιο ραντεβού, ως τρεις επιμέρους βαθμοί και ένας συνολικός. Ο συνολικός κατατάσσει τη λειτουργία σε φυσιολογική όσφρηση, υποσμία ή ανοσμία, πάντα σε σχέση με τις τιμές αναφοράς για την ηλικία και το φύλο.

Δύο στοιχεία έχουν ιδιαίτερη σημασία:

• Η διάκριση ανάμεσα σε ανοσμία και βαριά υποσμία. Υπολειπόμενη λειτουργία, όσο μικρή κι αν είναι, αλλάζει την πρόγνωση
• Η σύγκριση με προηγούμενη μέτρηση. Μια τιμή δείχνει την τωρινή κατάσταση· δύο τιμές δείχνουν κατεύθυνση

Ανάλογα με το εύρημα και την ενδοσκόπηση ρινός για τον έλεγχο της οσφρητικής σχισμής, ακολουθεί απεικονιστικός έλεγχος όταν υπάρχει υποψία κεντρικής αιτίας, ή έναρξη οσφρητικής εκπαίδευσης με προγραμματισμένο επανέλεγχο.