Διαταραχές Όσφρησης
Οι περισσότεροι ασθενείς με απώλεια όσφρησης έχουν ακούσει ότι δεν υπάρχει τίποτα να γίνει. Η φράση αυτή δεν είναι διάγνωση. Είναι συνήθως η απάντηση που δίνεται όταν δεν έχει αναζητηθεί το αίτιο και δεν έχει μετρηθεί η όσφρηση.
Τι είναι η απώλεια όσφρησης;
Η απώλεια όσφρησης είναι η συχνότερη από τις διαταραχές της όσφρησης, χωρίς όμως να είναι η μόνη. Οι διαταραχές χωρίζονται σε δύο κατηγορίες με διαφορετική σημασία.
Οι ποσοτικές αφορούν την ένταση. Υποσμία είναι η μειωμένη όσφρηση και ανοσμία η απουσία χρήσιμης όσφρησης στην καθημερινότητα.
Οι ποιοτικές αφορούν την ποιότητα της οσμής. Παροσμία είναι η αλλοιωμένη αντίληψη μιας πραγματικής οσμής και φαντοσμία η αντίληψη οσμής που δεν υπάρχει.
Η διάκριση αυτή δεν είναι μόνο εννοιολογική. Καθορίζει το αίτιο, την πρόγνωση και τη θεραπεία.
Από τι προκαλείται η απώλεια όσφρησης;
Οι αιτίες των διαταραχών όσφρησης χωρίζονται σε τέσσερις ομάδες και η κάθε μία έχει διαφορετική πορεία.
- Φλεγμονώδεις παθήσεις της μύτης, όπου η οσμή δεν φτάνει στην οσφρητική σχισμή (π.χ. χρόνια ιγμορίτιδα, ρινικοί πολύποδες)
- Λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού, που αποτελούν τη συχνότερη αιτία μόνιμης απώλειας
- Κρανιοεγκεφαλική κάκωση, με βλάβη των οσφρητικών ινών στην ηθμοειδή πλάκα
- Νευροεκφυλιστικά αίτια και η ίδια η ηλικία
Η ηλικία μετράει περισσότερο από όσο πιστεύεται. Κάτω από τα εξήντα πέντε έτη η επίπτωση των οσφρητικών διαταραχών είναι περίπου 2%, ενώ πάνω από τα ογδόντα φτάνει το 75%.
Ορισμένα φάρμακα και η έκθεση σε χημικές ουσίες συμπληρώνουν την εικόνα των αιτίων των διαταραχών όσφρησης.
Ποια είναι τα συμπτώματα της απώλειας όσφρησης;
Η απώλεια όσφρησης σπάνια περιγράφεται ως τέτοια από τον ασθενή. Περιγράφεται μέσα από τις συνέπειές της.
- Το φαγητό χάνει τη γεύση του, ενώ το αλμυρό και το γλυκό εξακολουθούν να γίνονται αντιληπτά
- Δεν αναγνωρίζεται το χαλασμένο τρόφιμο, η διαρροή αερίου ή ο καπνός
- Χάνεται η αντίληψη της προσωπικής οσμής και του αρώματος
- Εμφανίζεται απομόνωση, μειωμένη διάθεση και απώλεια ενδιαφέροντος για το φαγητό
Κατά τη φάση ανάκαμψης εμφανίζεται συχνά παροσμία. Οι οσμές γίνονται αντιληπτές αλλοιωμένες και δυσάρεστες, γεγονός που τρομάζει αλλά δεν σημαίνει επιδείνωση.
Μου είπαν ότι δεν γίνεται τίποτα με την όσφρησή μου. Ισχύει;
Η απώλεια όσφρησης έχει αντιμετώπιση σε πολλές περιπτώσεις. Το τι γίνεται εξαρτάται από το αίτιο, και το αίτιο συχνά δεν έχει αναζητηθεί όταν δίνεται αυτή η απάντηση.
Όταν η αιτία είναι φλεγμονώδης, η όσφρηση βελτιώνεται με την αντιμετώπιση της υποκείμενης νόσου. Η χρόνια ιγμορίτιδα και οι ρινικοί πολύποδες είναι αναστρέψιμες αιτίες, και εκεί η απάντηση «δεν γίνεται τίποτα» είναι απλώς λανθασμένη.
Όταν η αιτία είναι μεταλοιμώδης ή μετατραυματική, υπάρχει η οσφρητική επανεκπαίδευση. Οι διεθνείς οδηγίες τη συνιστούν και για τις δύο αυτές κατηγορίες. Σε μετα-ανάλυση για τη μεταλοιμώδη μορφή, οι ασθενείς που εκπαιδεύτηκαν είχαν σχεδόν τριπλάσια πιθανότητα κλινικά σημαντικής βελτίωσης σε σχέση με την ομάδα ελέγχου.
Οι ίδιες οδηγίες είναι εξίσου ειλικρινείς για τα όριά τους. Στη φλεγμονώδη ρινοκολπίτιδα και στα νευροεκφυλιστικά αίτια τα δεδομένα για την επανεκπαίδευση παραμένουν ανεπαρκή.
Πριν γίνει αποδεκτό ότι δεν γίνεται τίποτα, δύο πράγματα οφείλουν να έχουν καταγραφεί: ποιο είναι το αίτιο και πόση όσφρηση υπάρχει μετρημένη.
Πότε πρέπει να απευθυνθείτε άμεσα σε ιατρό;
- Απώλεια όσφρησης μόνο από τη μία πλευρά της μύτης
- Αιφνίδια πλήρης απώλεια χωρίς προηγούμενη λοίμωξη ή ρινική νόσο
- Απώλεια όσφρησης μετά από κάκωση στο κεφάλι
- Συνοδός κεφαλαλγία, διαταραχή όρασης ή αλλαγή συμπεριφοράς
- Ρινορραγία ή διαυγής έκκριση από το ένα ρουθούνι μαζί με την απώλεια
Πώς γίνεται η διάγνωση των οσφρητικών διαταραχών;
Η διερεύνηση της απώλειας όσφρησης ξεκινά από τον χρόνο και τον τρόπο εγκατάστασης. Αιφνίδια απώλεια μετά από ίωση, σταδιακή επιδείνωση με μπουκωμένη μύτη και απώλεια μετά από κάκωση οδηγούν σε τελείως διαφορετικές κατευθύνσεις διερεύνησης.
Η ενδοσκόπηση ρινός ελέγχει αν η οσμή εμποδίζεται μηχανικά να φτάσει στην οσφρητική σχισμή, κάτι που αλλάζει εξαρχής την αντιμετώπιση.
Η όσφρηση μετριέται με οσφρητικές δοκιμασίες. Η εκτίμηση του ίδιου του ασθενούς για το πόσο μυρίζει δεν αποτελεί μέτρηση και συχνά αποκλίνει σημαντικά από το αντικειμενικό αποτέλεσμα.
Η απεικόνιση προστίθεται όταν υπάρχει υποψία κεντρικής βλάβης ή όταν η απώλεια είναι μονόπλευρη.
Πώς αντιμετωπίζεται η απώλεια όσφρησης;
Η αντιμετώπιση ακολουθεί το αίτιο της απώλειας όσφρησης και δεν είναι ενιαία.
- Στις φλεγμονώδεις αιτίες, αντιμετωπίζεται η υποκείμενη νόσος με τοπικά κορτικοστεροειδή, πλύσεις και κατά περίπτωση χειρουργείο
- Στη μεταλοιμώδη και στη μετατραυματική μορφή, εφαρμόζεται οσφρητική επανεκπαίδευση
- Στα νευροεκφυλιστικά αίτια, η διερεύνηση περνά στον νευρολόγο
- Ανεξάρτητα από το αίτιο, λαμβάνονται συγκεκριμένα μέτρα ασφαλείας στο σπίτι
Η επανεκπαίδευση δεν είναι φάρμακο και δεν δίνει αποτέλεσμα σε εβδομάδες. Είναι άσκηση, με ελάχιστη διάρκεια τριών μηνών.
Συχνές ερωτήσεις
Γράφτηκε από τον Γεώργιο Χρυσοβιτσιώτη, Ωτορινολαρυγγολόγο - Χειρουργό Κεφαλής και Τραχήλου.
Τελευταία ιατρική αναθεώρηση: 25 Σεπτεμβρίου 2026
Κλείστε το ραντεβού σας
Συμπληρώστε την φόρμα ή καλέστε μας για να προγραμματίσουμε την επίσκεψη σας
Ιατρείο
Περικλέους 7, Μαρούσι, 15122
info@orl-chrysovitsiotis.grΤηλεφωνική εξυπηρέτηση
Δευτέρα - Παρασκευή
9:00 - 21:00