Οξεία Ιγμορίτιδα
Η ιγμορίτιδα είναι από τις συχνότερες διαγνώσεις και από τις συχνότερες αιτίες για τις οποίες χορηγείται αντιβίωση. Οι δύο αυτές προτάσεις δεν συμβαδίζουν: στους ενήλικες μόνο ένα μικρό ποσοστό των επεισοδίων είναι βακτηριακό. Τα υπόλοιπα υποχωρούν μόνα τους.
Τι είναι η οξεία ιγμορίτιδα;
Η οξεία ιγμορίτιδα είναι φλεγμονή του βλεννογόνου της μύτης και των παραρρινίων κόλπων που διαρκεί λιγότερο από τέσσερις εβδομάδες.
Ο επίσημος όρος είναι ρινοκολπίτιδα, γιατί ο ίδιος βλεννογόνος καλύπτει τη ρινική κοιλότητα και τους κόλπους ενώ σπάνια πάσχει μόνο το ιγμόρειο. Στην ελληνική βιβλιογραφία επικρατεί ο παλαιότερος όρος παραρρινοκολπίτιδα, ενώ στην καθημερινή γλώσσα «ιγμορίτιδα» σημαίνει ακριβώς το ίδιο πράγμα.
Ταξινομείται με βάση τη διάρκεια: οξεία έως τέσσερις εβδομάδες, υποξεία από τέσσερις έως δώδεκα, χρόνια πάνω από δώδεκα εβδομάδες. Υποτροπιάζουσα ονομάζεται όταν υπάρχουν τέσσερα ξεχωριστά επεισόδια ρινοκολπίτιδας μέσα σε ένα έτος, με πλήρη ύφεση ανάμεσά τους.
Από τι προκαλείται η οξεία ιγμορίτιδα;
Η αλληλουχία είναι σχεδόν πάντα η ίδια στην εξέλιξη μιας οξείας ιγμορίτιδας. Μια ιογενής λοίμωξη του ανώτερου αναπνευστικού προκαλεί οίδημα του βλεννογόνου. Το οίδημα κλείνει τα στόμια από τα οποία παροχετεύονται οι κόλποι. Η βλέννα εγκλωβίζεται και η φλεγμονή διατηρείται.
Η συντριπτική πλειονότητα των επεισοδίων σταματά εκεί και υποχωρεί. Σε περίπου 2% των ενηλίκων με ιογενή ρινοκολπίτιδα προστίθεται βακτηριακή επιμόλυνση.
Παράγοντες που διευκολύνουν τη φλεγμονή: αλλεργική ρινίτιδα, σε επιλεγμένες περιπτώσεις το στραβό διάφραγμα, υπερτροφία κογχών, ρινικοί πολύποδες, κάπνισμα και οδοντογενή αίτια από βλάβες δοντιών της άνω γνάθου με χαρακτηριστικά μονόπλευρη εικόνα.
Το υπεύθυνο παθογόνο σπάνια ταυτοποιείται και σπάνια χρειάζεται. Στα βακτηριακά επεισόδια εμπλέκονται λίγα, γνωστά μικρόβια του ανώτερου αναπνευστικού και η εμπειρική επιλογή του αντιβιοτικού στηρίζεται σε αυτά. Καλλιέργεια λαμβάνεται μόνο όταν η αγωγή αποτύχει, σε περιπτώσεις διαγνωστικής αμφιβολίας ή σε ανοσοκατεσταλμένο ασθενή.
Ποια είναι τα συμπτώματα της ιγμορίτιδας;
Η διάγνωση της οξείας ιγμορίτιδας απαιτεί πυώδη ρινική έκκριση μαζί με ρινική απόφραξη ή πόνο και αίσθημα πίεσης στο πρόσωπο. Μπορεί να συνοδεύονται από:
- Οπισθορρινική καταρροή
- Μείωση ή απώλεια της όσφρησης
- Πόνος στα δόντια της άνω γνάθου
- Αίσθημα πληρότητας στα αυτιά
- Βήχας, συνήθως χειρότερος τη νύχτα
- Κόπωση
Η πορεία έχει μεγαλύτερη διαγνωστική αξία από το ίδιο το σύμπτωμα. Στα ιογενή επεισόδια η ένταση κορυφώνεται τις πρώτες ημέρες και υποχωρεί σταδιακά. Η επιδείνωση μετά από αρχική βελτίωση είναι το στοιχείο που ξεχωρίζει και είναι ένα από τα τρία κριτήρια που καθορίζουν την αντιμετώπιση.
Ο μεμονωμένος πονοκέφαλος δεν είναι σύμπτωμα ιγμορίτιδας. Κεφαλαλγία χωρίς ρινικά συμπτώματα έχει σχεδόν πάντα άλλη αιτία.
Έχω ιγμορίτιδα. Χρειάζομαι αντιβίωση;
Στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων όχι, γιατί το επεισόδιο της ιγμορίτιδας είναι ιογενές και υποχωρεί μόνο του.
Τρία κριτήρια αλλάζουν την απάντηση και μόνο αυτά: συμπτώματα που διαρκούν πάνω από δέκα ημέρες χωρίς βελτίωση, επιδείνωση 2-3 μέρες αφού είχε αρχίσει η βελτίωση ή βαριά εικόνα από την αρχή με υψηλό πυρετό και πυώδη έκκριση επί τρεις με τέσσερις συνεχείς ημέρες.
Κανένα άλλο εύρημα δεν αλλάζει την απάντηση, όσο εντυπωσιακό κι αν φαίνεται. Ο πυρετός τις πρώτες ημέρες δεν ξεχωρίζει το ιογενές από το βακτηριακό. Ούτε η ένταση του πόνου. Ούτε το πόσο άσχημα νιώθει κανείς.
Και μια πρόταση που εκπλήσσει: ακόμη και σε βακτηριακά επεισόδια, έχει φανεί πως αρκετές αντιβιώσεις δε μειώνουν ούτε τη διάρκεια των συμπτωμάτων ούτε τις επιπλοκές στους ενήλικες. Πολλά υποχωρούν μόνα τους μέσα σε δύο εβδομάδες, ενώ οι ανεπιθύμητες ενέργειες είναι συχνότερες σε όσους λαμβάνουν αγωγή.
Η αντιβίωση δεν είναι λάθος. Είναι απόφαση με κριτήρια και τα κριτήρια είναι συγκεκριμένα.
Πότε πρέπει να απευθυνθείτε άμεσα σε ιατρό;
- Οίδημα ή ερυθρότητα γύρω από το μάτι
- Διπλωπία, θολή όραση ή πόνος στην κίνηση του ματιού
- Έντονη κεφαλαλγία που δεν υποχωρεί με απλά αναλγητικά
- Υψηλός πυρετός με σύγχυση ή αυχενική δυσκαμψία
- Οίδημα στο μέτωπο
- Συμπτώματα σε ανοσοκατεσταλμένο ασθενή ή σε αρρύθμιστο διαβήτη
Οι επιπλοκές είναι σπάνιες, περίπου μία στα χίλια επεισόδια και στην πλειονότητά τους αφορούν τον οφθαλμικό κόγχο.
Πώς γίνεται η διάγνωση της οξείας ιγμορίτιδας;
Η διάγνωση της οξείας ιγμορίτιδας είναι κλινική. Στηρίζεται στα συμπτώματα, στη διάρκεια και στην πορεία τους.
Η ενδοσκόπηση ρινός προσθέτει το εύρημα που η επισκόπηση δεν δίνει: αν παροχετεύεται πύον από τον μέσο ρινικό πόρο. Είναι και ο τρόπος να ληφθεί στοχευμένη καλλιέργεια όταν η αγωγή αποτυγχάνει, σε επιλεγμένες περιπτώσεις.
Η αξονική τομογραφία δεν έχει θέση στο οξύ επεισόδιο. Ο λόγος είναι συγκεκριμένος και συχνά αγνοείται: σχεδόν το 50% των ανθρώπων χωρίς κανένα σύμπτωμα και έως το 90% όσων έχουν ένα απλό κρυολόγημα εμφανίζουν υγρό στους κόλπους στην αξονική. Ένα «θετικό» εύρημα δεν σημαίνει τίποτα από μόνο του.
Η απεικόνιση ζητείται όταν υπάρχει υποψία επιπλοκής, αποτυχία της αγωγής ή σχεδιασμός χειρουργικής επέμβασης.
Πώς αντιμετωπίζεται η ιγμορίτιδα;
Η βάση της αντιμετώπισης είναι συμπτωματική και ισχύει για όλα τα επεισόδια οξείας ιγμορίτιδας:
- Ρινικές πλύσεις με φυσιολογικό ορό
- Ρινικά κορτικοστεροειδή, που μειώνουν τη φλεγμονή του βλεννογόνου και το οίδημα των στομίων
- Αναλγητικά και ενυδάτωση
- Τοπικά αποσυμφορητικά για τρεις έως πέντε ημέρες το πολύ
Αντιισταμινικά δεν ενδείκνυνται χωρίς αλλεργικό υπόστρωμα, γιατί ξηραίνουν και πυκνώνουν τις εκκρίσεις. Κορτικοστεροειδή από το στόμα δεν χορηγούνται ως ρουτίνα.
Όταν πληρούνται τα κριτήρια, η αγωγή πρώτης γραμμής είναι αμοξικιλλίνη με κλαβουλανικό οξύ. Τα νεότερα και ευρέος φάσματος σκευάσματα δεν υπερτερούν.
Συχνές ερωτήσεις
Γράφτηκε από τον Γεώργιο Χρυσοβιτσιώτη, Ωτορινολαρυγγολόγο - Χειρουργό Κεφαλής και Τραχήλου.
Τελευταία ιατρική αναθεώρηση: 25 Σεπτεμβρίου 2026
Κλείστε το ραντεβού σας
Συμπληρώστε την φόρμα ή καλέστε μας για να προγραμματίσουμε την επίσκεψη σας
Ιατρείο
Περικλέους 7, Μαρούσι, 15122
info@orl-chrysovitsiotis.grΤηλεφωνική εξυπηρέτηση
Δευτέρα - Παρασκευή
9:00 - 21:00