Ρινορραγία

Ρινορραγία ή επίσταξη, όπως ονομάζεται στη βιβλιογραφία, είναι η απώλεια αίματος από το εσωτερικό της μύτης, συνήθως από το ένα ρουθούνι.

Ο ρινικός βλεννογόνος διαθέτει ένα πυκνό δίκτυο μικρών αγγείων που θερμαίνουν και υγραίνουν τον εισπνεόμενο αέρα. Για να το κάνουν αποτελεσματικά βρίσκονται πολύ κοντά στην επιφάνεια και γι' αυτό τραυματίζονται εύκολα.

Στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων η εστία βρίσκεται στο πρόσθιο κάτω τμήμα του ρινικού διαφράγματος, σε ένα σημείο όπου συγκλίνουν αρκετά αγγεία και το οποίο είναι προσιτό τόσο στον τραυματισμό όσο και στη θεραπεία.

Το συχνότερο αίτιο της ρινορραγίας δεν είναι κάποια νόσος. Είναι η ξηρότητα. Ο ξηρός αέρας αφυδατώνει τον βλεννογόνο και τον κάνει εύθραυστο, γι' αυτό τα επεισόδια πυκνώνουν τον χειμώνα, σε χώρους με θέρμανση ή κλιματισμό.

Ακολουθούν τα τοπικά αίτια:

• Ερεθισμός με το δάχτυλο, το συχνότερο σε συνδυασμό με την ξηρότητα
• Τραυματισμός της μύτης
• Στραβό διάφραγμα, που εκθέτει την προεξέχουσα πλευρά σε στροβιλώδη ροή αέρα
• Αλλεργική ρινίτιδα, ιγμορίτιδα ή κρυολόγημα
• Παρατεταμένη χρήση ρινικών σπρέι, ιδίως αποσυμφορητικών
• Ρινικοί πολύποδες ή σπανιότερα, κάποιος όγκος

Και συστηματικά αίτια: αντιπηκτικά και αντιαιμοπεταλιακά φάρμακα, διαταραχές πήξης, παθήσεις του ήπατος, εγκυμοσύνη λόγω αυξημένης αγγείωσης και κληρονομική αιμορραγική τηλαγγειεκτασία είναι τα συχνότερα.

Η διάκριση καθορίζει τη σοβαρότητα και τον τόπο αντιμετώπισης μιας ρινορραγίας.

Πρόσθια ρινορραγία, η συντριπτική πλειονότητα:

• Το αίμα τρέχει από το ρουθούνι προς τα έξω
• Αφορά τη μία πλευρά
• Ελέγχεται με εξωτερική πίεση
• Μπορεί να είναι θεαματική χωρίς να είναι επικίνδυνη

Οπίσθια ρινορραγία, σπάνια αλλά σοβαρή:

• Το αίμα κυλά στον λαιμό παρά τη σωστή συμπίεση των ρουθουνιών
• Μπορεί να υπερχειλίζει και από τα δύο ρουθούνια
• Δεν σταματά με τους χειρισμούς στο σπίτι
• Συχνότερη σε ηλικιωμένους και σε ασθενείς υπό αντιπηκτική αγωγή

Η πρακτική διάκριση γίνεται με μία κίνηση. Αν μετά από δέκα λεπτά σωστής συμπίεσης το αίμα εξακολουθεί να κατεβαίνει στον λαιμό ενώ τα ρουθούνια είναι κλειστά, η εστία βρίσκεται πιο πίσω από όσο φτάνουν τα δάχτυλα. Αυτό και όχι η ποσότητα, είναι το σημείο που ορίζει πότε χρειάζεται άμεσα ΩΡΛ.

Το ιστορικό καθορίζει τα περισσότερα σχετικά με μία ρινορραγία: συχνότητα, διάρκεια, ποια πλευρά, τι φάρμακα λαμβάνονται, αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό αιμορραγιών.

Ακολουθεί εντοπισμός της εστίας. Μετά την απομάκρυνση των θρόμβων και τη χρήση τοπικού αγγειοσυσπαστικού, η πρόσθια εστία είναι σχεδόν πάντα ορατή. Όταν δεν είναι, η ενδοσκόπηση ρινός ελέγχει τα βαθύτερα τμήματα της μύτης και τον ρινοφάρυγγα.

Αιματολογικός έλεγχος ζητείται σε επαναλαμβανόμενα ή βαριά επεισόδια, σε αντιπηκτική αγωγή ή όταν υπάρχει υποψία διαταραχής πήξης.

Απεικόνιση δεν χρειάζεται στη συνήθη ρινορραγία. Ζητείται μετά από τραύμα ή όταν υπάρχει υποψία μάζας και σε περιπτώσεις σχεδιασμού για τη χειρουργική διαχείριση της επίσταξης.

• Καυτηριασμός της αιμορραγικής εστίας, χημικός ή ηλεκτροθερμικός, υπό τοπική αναισθησία. Είναι η οριστική λύση για την πρόσθια ρινορραγία: αντιμετώπιση ρινορραγίας
• Ρινικός πωματισμός με απορροφητικά υλικά, ειδικούς σπόγγους ή μπαλόνι, όταν η εστία δεν εντοπίζεται ή η αιμορραγία είναι οπίσθια
• Ενδοσκοπική απολίνωση αγγείου, σε ανθεκτικές οπίσθιες αιμορραγίες

Ο πωματισμός δεν είναι θεραπεία ο ίδιος αλλά κερδίζει χρόνο. Σταματά την αιμορραγία και επιτρέπει στο αγγείο να κλείσει, παραμένει όμως στη θέση του για ένα με δύο εικοσιτετράωρα και αφαιρείται στο ιατρείο. Η εστία συχνά αντιμετωπίζεται οριστικά μετά, όταν η περιοχή είναι καθαρή και ορατή.

Η πρόληψη είναι το μισό της θεραπείας: ενυδάτωση του βλεννογόνου με φυσιολογικό ορό, τοπική αλοιφή, υγραντήρας στον χώρο ύπνου, αποφυγή έντονου φυσήματος της μύτης.