Δυσφαγία
Η δυσφαγία είναι από τα λίγα συμπτώματα που δεν επιτρέπεται να εξηγηθούν χωρίς εξέταση. Η δυσκολία στην κατάποση αποδίδεται συχνά στο άγχος ή στην παλινδρόμηση και οι δύο αυτές αιτίες υπάρχουν πράγματι. Τεκμηριώνονται όμως μόνο αφού αποκλειστούν οι υπόλοιπες.
Τι είναι η δυσφαγία;
Δυσφαγία ονομάζεται κάθε δυσκολία στη μεταφορά της τροφής ή των υγρών από το στόμα προς το στομάχι. Η επίπτωσή της στον γενικό πληθυσμό υπολογίζεται μεταξύ 10% και 20%.
Διακρίνεται σε δύο μορφές: Η στοματοφαρυγγική αφορά την έναρξη της κατάποσης, από το στόμα προς τον φάρυγγα. Η οισοφαγική αφορά τη συνέχεια, με αίσθημα στασιμότητας ή πόνου πίσω από το στέρνο.
Η διάκριση καθορίζει ποιος ιατρός διερευνά και με ποια εξέταση. Η στοματοφαρυγγική μορφή αφορά πρωτίστως τον ωτορινολαρυγγολόγο και η οισοφαγική τον γαστρεντερολόγο.
Από τι προκαλείται η δυσφαγία;
Οι αιτίες της δυσφαγίας ομαδοποιούνται σε τρεις κατηγορίες, με διαφορετική βαρύτητα ως προς τον επείγοντα χαρακτήρα της η καθεμία.
- Αποφρακτικά αίτια, όπου κάτι στενεύει μηχανικά τη δίοδο: π.χ. όγκος (καρκίνος φάρυγγα), στένωση, ξένο σώμα ή ιστός που ουλοποιήθηκε μετά από επέμβαση ή ακτινοθεραπεία
- Νευρομυϊκά αίτια, όπου η κατάποση δεν συντονίζεται σωστά: π.χ. αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, νόσος Πάρκινσον, νευροεκφυλιστικές νόσοι
- Αίτια της ηλικίας, με βραδύτερη και λιγότερο ασφαλή κατάποση χωρίς υποκείμενη νόσο (πρεσβυφαγία)
Η συχνότητα της δυσφαγίας δεν είναι ίδια σε όλους. Οι ηλικιωμένοι, οι ασθενείς με νευρολογικά νοσήματα και όσοι έχουν νόσο κεφαλής και τραχήλου εμφανίζουν τα υψηλότερα ποσοστά.
Ποια είναι τα συμπτώματα της δυσφαγίας;
Τα σημεία χωρίζονται σε δύο ομάδες. Η πρώτη αφορά την ασφάλεια της κατάποσης και η δεύτερη την αποτελεσματικότητά της.
- Βήχας ή πνιγμονή κατά τη διάρκεια του γεύματος
- Αλλαγή της φωνής αμέσως μετά την κατάποση, σαν να υπάρχει υγρό στις φωνητικές χορδές
- Αίσθημα ότι η τροφή κολλάει σε συγκεκριμένο σημείο
- Παρατεταμένη διάρκεια γεύματος και ανάγκη για επαναλαμβανόμενες καταπόσεις
- Επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις του αναπνευστικού
Το αίσθημα καψίματος ή κόμπου, χωρίς πραγματική δυσκολία στη διέλευση της τροφής είναι μάλλον διαφορετική οντότητα από τη δυσφαγία.
Η δυσκολία στην κατάποση είναι από άγχος ή από παλινδρόμηση;
Η δυσκολία στην κατάποση αποδίδεται σε άγχος ή σε παλινδρόμηση μόνο αφού αποκλειστούν τα αποφρακτικά αίτια. Και τα δύο προκαλούν πράγματι δυσφαγία, αλλά ως συμπέρασμα της διερεύνησης και όχι ως αφετηρία της.
Η δυσφαγία είναι σύμπτωμα με υψηλή προγνωστική αξία για κακοήθεια στους μεγαλύτερους ασθενείς, και οι διεθνείς οδηγίες τοποθετούν την ενδοσκοπική διερεύνηση ως άμεση προτεραιότητα ακριβώς για αυτόν τον λόγο.
Υπάρχει και ένας δεύτερος λόγος να μην εμπιστευτεί κανείς την εύκολη εξήγηση του άγχους ή της παλινδρόμησης για τη δυσφαγία. Το σημείο που δείχνει ο ασθενής ως εστία της δυσκολίας έχει περιορισμένη ακρίβεια, οπότε ούτε η εντόπιση ούτε η περιγραφή επαρκούν για να αποκλείσουν βλάβη.
Το αίσθημα κόμπου στον λαιμό είναι διαφορετικό πράγμα από τη δυσφαγία και συχνά συγχέεται μαζί της. Στον καύσο ή τον κόμπο στο λαιμό η παλινδρόμηση είναι όντως συχνή εξήγηση.
Η διάκριση είναι απλή και ελέγξιμη: αν η τροφή ή το υγρό δυσκολεύεται πράγματι να περάσει, η αιτία αναζητείται πριν δοθεί οποιαδήποτε αγωγή.
Πότε πρέπει να απευθυνθείτε άμεσα σε ιατρό;
- Δυσκολία στην κατάποση που επιδεινώνεται μέσα σε εβδομάδες
- Δυσφαγία που ξεκίνησε από τις στερεές τροφές και επεκτάθηκε στα υγρά
- Απώλεια βάρους χωρίς αλλαγή στη διατροφή
- Πόνος κατά την κατάποση, σταθερά στο ίδιο σημείο
- Βραχνάδα που συνοδεύει τη δυσκολία και επιμένει πάνω από τρεις εβδομάδες
- Διόγκωση στον λαιμό ή αίμα στο σάλιο
- Πνιγμονή με τα υγρά ή πυρετός με βήχα μετά τα γεύματα
Πώς γίνεται η διάγνωση της δυσφαγίας;
Η διερεύνηση της δυσφαγίας ξεκινά από το ερώτημα αν η δυσκολία είναι στοματοφαρυγγική ή οισοφαγική, γιατί οι δύο μορφές ακολουθούν εντελώς διαφορετική διαδρομή.
Η ενδοσκόπηση φάρυγγα και η λαρυγγοσκόπηση ελέγχουν το βλεννογόνο, τα τοιχώματα του φάρυγγα, την κινητικότητα των φωνητικών χορδών και τη στάση εκκρίσεων, αποκλείοντας βλάβη που εμποδίζει μηχανικά τη δίοδο της τροφής.
Η ίδια η πράξη της κατάποσης αξιολογείται ξεχωριστά, με ενδοσκοπική δοκιμασία κατάποσης ή με βιντεοακτινοσκόπηση, γιατί η απλή ενδοσκόπηση δεν δείχνει πώς λειτουργεί ο μηχανισμός της προώθησης της τροφής.
Όταν η εικόνα είναι οισοφαγική, η διερεύνηση πρέπει να περνά στον γαστρεντερολόγο.
Πώς αντιμετωπίζεται η δυσφαγία;
Η αντιμετώπιση ακολουθεί το αίτιο της δυσφαγίας και έχει δύο στόχους: να τρέφεται ο ασθενής επαρκώς και να μην εισροφά.
- Αντιμετώπιση της υποκείμενης αιτίας, όταν υπάρχει αποφρακτικό ή θεραπεύσιμο αίτιο
- Θεραπεία κατάποσης με στοχευμένες ασκήσεις και χειρισμούς, από λογοθεραπευτή
- Τροποποίηση της υφής των τροφών και των υγρών και ειδικές τεχνικές κατάποσης, όπου κριθούν απαραίτητες
- Παρακολούθηση της θρέψης και του βάρους σε κάθε επανεκτίμηση
Η τροποποίηση της υφής δεν αποφασίζεται εμπειρικά. Ορίζεται μετά από αξιολόγηση της κατάποσης και επανεξετάζεται.
Συχνές ερωτήσεις
Γράφτηκε από τον Γεώργιο Χρυσοβιτσιώτη, Ωτορινολαρυγγολόγο - Χειρουργό Κεφαλής και Τραχήλου.
Τελευταία ιατρική αναθεώρηση: 25 Σεπτεμβρίου 2026
Κλείστε το ραντεβού σας
Συμπληρώστε την φόρμα ή καλέστε μας για να προγραμματίσουμε την επίσκεψη σας
Ιατρείο
Περικλέους 7, Μαρούσι, 15122
info@orl-chrysovitsiotis.grΤηλεφωνική εξυπηρέτηση
Δευτέρα - Παρασκευή
9:00 - 21:00