Βαρηκοΐα
Οι περισσότεροι άνθρωποι με βαρηκοΐα δεν παραπονιούνται ότι δεν ακούν. Παραπονιούνται ότι οι άλλοι μουρμουρίζουν, ότι στα εστιατόρια η συζήτηση χάνεται στη βαβούρα, ότι η τηλεόραση είναι χαμηλά. Η απώλεια εγκαθίσταται τόσο αργά που συχνά αναγνωρίζεται πρώτα από το περιβάλλον.
Τι είναι η βαρηκοΐα;
Η βαρηκοΐα είναι η μείωση της ακοής σε βαθμό που δυσκολεύει την καθημερινή επικοινωνία. Ο διεθνής ορισμός τοποθετεί το όριο στα 20 ντεσιμπέλ: όταν η ελάχιστη ένταση που χρειάζεστε για να ακούσετε έναν ήχο βρίσκεται πάνω από αυτό το όριο, υπάρχει απώλεια.
Διακρίνεται σε τρεις μορφές, ανάλογα με το πού βρίσκεται το εμπόδιο:
- Αγωγιμότητας, όταν ο ήχος δεν φτάνει στο έσω ους: κερί στο αυτί, υγρό στο μέσο ους, διάτρηση τυμπάνου, ωτοσκλήρυνση
- Νευροαισθητήρια, όταν η βλάβη είναι στο έσω ους ή στο ακουστικό νεύρο
- Μικτή, όταν συνυπάρχουν και τα δύο
Η διάκριση δεν είναι ακαδημαϊκή. Η πρώτη μορφή είναι συχνά αναστρέψιμη. Η δεύτερη σπανιότερα, ωστόσο κι αυτή αντιμετωπίζεται.
Από τι προκαλείται η βαρηκοΐα;
Η βαρηκοΐα δεν είναι μία νόσος αλλά το κοινό αποτέλεσμα πολλών διαφορετικών αιτίων.
Η ηλικία είναι το συχνότερο. Περίπου ένας στους τρεις ενήλικες άνω των 65 ετών και σχεδόν ένας στους δύο άνω των 75 έχουν βαρηκοΐα σχετιζόμενη με την ηλικία.
Ο θόρυβος επιβαρύνει ανεξάρτητα από την ηλικία και αθροιστικά. Η έκθεση σε εργασιακό ή ψυχαγωγικό θόρυβο προκαλεί βλάβη που δεν αποκαθίσταται.
Ακολουθούν αίτια αναστρέψιμα ή αντιμετωπίσιμα: βύσμα κεριού, υγρό στο μέσο ους, διάτρηση τυμπάνου, χρόνια φλεγμονή, ωτοσκλήρυνση.
Λιγότερο συχνά: ωτοτοξικά φάρμακα, κρανιοεγκεφαλική κάκωση, νόσος Ménière, όγκος του ακουστικού νεύρου, κληρονομικά αίτια.
Η ηλικία δεν εξηγεί τα πάντα. Όταν η απώλεια αφορά το ένα αυτί ή εξελίσσεται γρήγορα, η ηλικία δεν είναι η απάντηση.
Ποια είναι τα συμπτώματα της βαρηκοΐας;
Η βαρηκοΐα εγκαθίσταται συνήθως τόσο αργά που δεν γίνεται αντιληπτή ως απώλεια:
- Ένταση στην τηλεόραση υψηλότερη από ό,τι αντέχουν οι υπόλοιποι
- Αίτημα στο συνομιλητή να επαναλάβει
- Η εντύπωση ότι οι άλλοι μουρμουρίζουν ή μιλούν γρήγορα
- Δυσκολία στον θόρυβο: εστιατόριο, καφενείο, οικογενειακό τραπέζι
- Δυσκολία στο τηλέφωνο
- Εμβοές, ιδίως στην ησυχία
- Αίσθημα πληρότητας στο αυτί
- Αστάθεια και αυξημένος κίνδυνος πτώσης
Η κοινωνική απόσυρση είναι σύμπτωμα. Η αποφυγή συναθροίσεων επειδή «δεν έχουν νόημα» είναι συχνά η πρώτη ένδειξη και σχετίζεται με επιβάρυνση της διάθεσης.
Ακούω, αλλά δεν καταλαβαίνω τι μου λένε. Είναι πρόβλημα ακοής;
Ναι, η δυσκολία να καταλάβετε την ομιλία, ενώ ακούτε τον ήχο, είναι το τυπικότερο σύμπτωμα βαρηκοΐας. Η βαρηκοΐα των ψηλών συχνοτήτων αφαιρεί τη καθαρότητα των ήχων πριν αφαιρέσει την ένταση.
Τα φωνήεντα είναι χαμηλόσυχνα και δυνατά. Τα σύμφωνα είναι υψηλόσυχνα και αδύναμα και είναι εκείνα που ξεχωρίζουν τη μία λέξη από την άλλη. Όταν χαθούν οι ψηλές συχνότητες, η ομιλία ακούγεται αλλά δεν διακρίνεται με ευχέρεια.
Από εκεί προκύπτουν όλες οι γνωστές διατυπώσεις: ότι οι άλλοι μουρμουρίζουν, ότι μιλούν γρήγορα, ότι στο σπίτι ακούτε καλά αλλά στο εστιατόριο όχι. Ο θόρυβος καλύπτει ακριβώς ό,τι έχει ήδη εξασθενήσει.
Το πρακτικό συμπέρασμα είναι ότι η ένταση δεν λύνει το πρόβλημα. Το να σας φωνάζουν δυνατότερα δεν επαναφέρει τα σύμφωνα και η αύξηση της έντασης τηλεόρασης ενοχλεί τους υπόλοιπους χωρίς να σας βοηθά ουσιαστικά.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο κάποιος μπορεί να έχει μετρήσιμη βαρηκοΐα και να επιμένει ότι ακούει μια χαρά.
Πότε πρέπει να απευθυνθείτε άμεσα σε ιατρό;
- Αιφνίδια απώλεια ακοής, μέσα σε ώρες ή λίγες ημέρες — είναι επείγον
- Βαρηκοΐα ή εμβοές μόνο στο ένα αυτί
- Βαρηκοΐα με ίλιγγο ή αστάθεια
- Έκκριση από το αυτί, ιδίως πυώδης ή αιματηρή
- Πόνος που επιμένει
- Βαρηκοΐα μετά από τραυματισμό ή έκθεση σε πολύ δυνατό και απότομο ήχο (έκρηξη, εκπυρσοκρότηση)
Πώς γίνεται η διάγνωση της βαρηκοΐας;
Η διερεύνηση της βαρηκοΐας ξεκινά από το ιστορικό: πότε ξεκίνησε, αν αφορά το ένα ή και τα δύο αυτιά, τι άλλα συμπτώματα συνυπάρχουν, ποια είναι η έκθεση σε θόρυβο και ποια φάρμακα λαμβάνονται.
Ακολουθεί ενδοωτοσκόπηση για τον έλεγχο του πόρου και του τυμπάνου, που από μόνη της εντοπίζει τα αναστρέψιμα αίτια.
Η αντικειμενική μέτρηση γίνεται με τονικό ακοόγραμμα και τυμπανομετρία. Όταν συνυπάρχουν εμβοές, τα βήματα συνδυάζονται στην πλήρη αξιολόγηση της βαρηκοΐας και των εμβοών.
Ο απεικονιστικός έλεγχος δεν είναι μέρος της ρουτίνας. Ζητείται όταν η απώλεια είναι ασύμμετρη, αιφνίδια ή συνοδεύεται από νευρολογικά ευρήματα.
Πώς αντιμετωπίζεται η βαρηκοΐα;
Η αντιμετώπιση καθορίζεται από τον τύπο και το αίτιο της βαρηκοΐας:
- Αναστρέψιμα αίτια: αφαίρεση κεριού, αντιμετώπιση φλεγμονής ή υγρού, χειρουργική αποκατάσταση του τυμπάνου ή της οσταριακής αλυσίδας
- Νευροαισθητήρια απώλεια: ακουστικά βαρηκοΐας, η βασική και τεκμηριωμένη λύση
- Σοβαρή απώλεια που δεν ωφελείται επαρκώς από ακουστικό: κοχλιακό εμφύτευμα, μετά από εξειδικευμένη αξιολόγηση και συγκεκριμένα κριτήρια επιλογής
- Παράλληλα μέτρα: προστασία από θόρυβο, στρατηγικές επικοινωνίας, αντιμετώπιση των εμβοών
Καμία μορφή βαρηκοΐας δεν αφήνεται απλά «να μάθετε να ζείτε με αυτή» χωρίς πρόταση αντιμετώπισης.
Δεν ακούω τόσο άσχημα. Μπορώ να περιμένω με το ακουστικό;
Η αναμονή δεν διατηρεί ούτε προστατεύει την ακοή. Δυσκολεύει την προσαρμογή στο ακουστικό όταν τελικά μπει.
Ο εγκέφαλος μαθαίνει προοδευτικά να λειτουργεί με ό,τι φτάνει σε εκείνον. Όσο περισσότερο διαρκεί η στέρηση, τόσο πιο ξένη ακούγεται η ενισχυμένη ομιλία στην αρχή και τόσο μεγαλύτερη προσπάθεια χρειάζεται η προσαρμογή.
Κυρίως όμως, στο διάστημα της αναμονής συσσωρεύεται και το υπόλοιπο κόστος: απόσυρση από τις κοινωνικές επαφές, επιβάρυνση της διάθεσης, αυξημένος κίνδυνος πτώσεων και η γνωσιακή κόπωση από την προσπάθεια να συμπληρώνετε διαρκώς ό,τι δεν ακούσατε. Η πρώιμη αντιμετώπιση της βαρηκοΐας συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο γνωσιακής έκπτωσης σε μέτρια και σοβαρή απώλεια.
Το επιχείρημα δεν είναι ότι όλοι χρειάζονται ακουστικό σήμερα. Είναι ότι η δοκιμή είναι αναστρέψιμη και η αναμονή δεν είναι. Λίγες εβδομάδες δοκιμής απαντούν σε ένα ερώτημα που η αναβολή απλώς μεταθέτει.
Συχνές ερωτήσεις
Γράφτηκε από τον Γεώργιο Χρυσοβιτσιώτη, Ωτορινολαρυγγολόγο - Χειρουργό Κεφαλής και Τραχήλου.
Τελευταία ιατρική αναθεώρηση: 25 Σεπτεμβρίου 2026
Κλείστε το ραντεβού σας
Συμπληρώστε την φόρμα ή καλέστε μας για να προγραμματίσουμε την επίσκεψη σας
Ιατρείο
Περικλέους 7, Μαρούσι, 15122
info@orl-chrysovitsiotis.grΤηλεφωνική εξυπηρέτηση
Δευτέρα - Παρασκευή
9:00 - 21:00